Beoordeling 4 juni

Afgelopen zaterdag was het zover. De activist, provocateur en weekopdracht, alle drie de onderdelen van de afgelopen periode zijn beoordeeld.

Een korte toelichting op de presentatie en terugblik op het proces:

Algemeen
De strategie van de activist en provocateur verschillen van elkaar met een scheidslijn die dikwijls niet of nauwelijks zichtbaar is. Als provocateur kun je makkelijker een ingreep doen, terwijl de activist meer vanuit een persoonlijk engagement t.a.v. het onderwerp dichter bij het objectieve blijft. In beide gevallen stel je een onderwerp aan de kaak. In mijn zoektocht naar een geschikt onderwerp dat zich leent voor beide strategieën heb ik een lijst van mogelijke onderwerpen opgesteld. In eerste instantie was ik erg enthousiast om iets te doen met de ‘vervreemding van de natuur’. Het onderwerp spreekt mij aan en raakt mij. Echter de vertaalslag naar beeld heb ik niet vanuit dit onderwerp niet gemaakt. De mijmeringen over het onderwerp brachten mij niet verder dan voor de hand liggende beelden. Zonder deze in de praktijk getoetst te hebben, heb ik ‘de natuur’ laten varen, maar wel vast gehouden aan het begrip ‘vervreemding’ waar we ongemerkt allemaal door worden geraakt. Vervreemding van werk en directe omgeving. Verschillende filosofen hebben hier voldoende leesvoer over geschreven en dit kwam dan ook uitvoerig terug in de filosofiecolleges. Het begrip ‘vervreemding’ koppel ik direct aan de industriële revolutie die als katalysator heeft gewerkt voor de vervreemding. Vanuit de industriële revolutie ben ik gekomen op merkproducten aan de ene kant en het consumentisme aan de andere kant. Na het boek ‘No Logo’ van Naomi Klein gelezen te hebben heb ik gekeken naar de leegte van de merken. Wat koop je nu daadwerkelijk een product of een merk? Wat komt hier aan commercie en verpakkingsmateriaal bij kijken? Hoe (schreeuwend) worden de merken aan je opgedrongen? Door wekelijks kritisch te kijken naar resultaat ben ik erin geslaagd om een groot onderwerp te verbeelden in twee series foto’s. Mijn persoonlijke valkuil om teveel te willen vertellen in een selectie van beelden heb ik op deze wijze naar het einde toe kunnen terugbrengen tot de twee voor mij essentiële boodschappen.

Provocateur
In de avond en nachturen heb ik foto’s gemaakt van reclameborden die aan ons als kijker ongevraagd opgedrongen worden. De herhaling is metaforisch voor de herhaling van de commercie waar je d.m.v. lichtbakken langs de weg en in bushokjes wordt doodgegooid. Het aantal gelovigen neemt al jaren af, maar gelukkig is er een religie die deze ‘leegte’ in kan vullen. Het geloof in het consumentisme.

Activistisch
Een spijkerbroek van een A-merk kost een veelvoud van een B-merk, terwijl de kans dat beide uit de zelfde fabriek in Azië komen vrij groot is. We lopen dan ook niet door de stad om een product te kopen, maar om een merk aan te schaffen waar we onszelf mee willen identificeren. Dit gegeven pakken bedrijven maar wat graag op in hun verkoopstrategie. Het daadwerkelijke product is slechts een bijproduct van het merk.
Hierin heb ik de keuze gemaakt om me enkel te focussen op de Happy Meal van de McDonald’s om vertroebeling van de vertelling te voorkomen.
Door het creëren van de steriele omgeving is het aan de kijker om zelf een oordeel te vellen over het product. Ik doe niet direct een uitspraak met de beelden. De kijer kan zelf oordelen. Mogelijk zet het aan om te komen tot een bewustzijn t.a.v. commercie dat vele malen breder gelezen kan worden dan enkel de McDonald’s.

Weekopdracht
Obama had een mooie uitspraak voor het conflict van ‘landjepik’ in de Gaza-strook, namelijk “Moeten we niet gewoon terug naar de gestelde grenzen uit 1967’. De kwestie spreekt mij erg aan en is natuurlijk erg beladen. Ik heb besloten om een serie van drie beelden te maken waarin je een  waarin je verwijzingen kunt lezen naar het gebied. Deze heb ik zo objectief mogelijk aan het licht gebracht, zonder mijn eigen mening te ventileren. Mijn mening doet niet ter zake in verband met gebrek aan kennis over het gekozen onderwerp, maar dat onmenselijke praktijken plaatsvinden in de omgeving van mijn gekozen onderwerp spreekt voor zich.

Koop doet leven

Karl Marx beschreef religie als ‘opium voor het volk’. Door te wijzen op het Hemelse wat de mens te wachten staat na het aardse leven, schikken mensen zich makkelijker in hun lot. We leven in een tijd en maatschappij waarbij ontkerkelijking zich zichtbaar voltrekt. Kerken komen leeg te staan of krijgen andere bestemmingen.
Logisch is dan te denken dat het aantal gelovigen afneemt. Dit is echter niet het geval. Mensen geloven mogelijk niet meer in een of meerdere goden, maar ‘de leegte’ wordt opgevuld door een nieuwe geloofsovertuiging, die steeds dominanter aanwezig is in onze maatschappij,  het geloof in consumeren, de consumptiereligie.
Massale pelgrimstochten vinden plaats op de koopzondag. Mensen vinden hun geluk in het aanschaffen van nieuwe onzinnige producten. We zijn slaaf geworden van een op consumptiegerichte maatschappij, waarbij we de grote directeuren van multinationals als profeten kunnen beschouwen om ons te kunnen verlossen.

“Veel multinationals met een merknaam zijn, zoals we hebben gezien, verwikkeld in het proces van uitstijgen boven de noodzaak zich te identificeren met hun aan de aarde gebonden producten. In plaats daarvan dromen ze over de diepe innerlijke betekenis van hun merken – de wijze waarop die de essentie van de individualiteit, de sport, de wildernis of de gemeenschapszin tot uitdrukking brengen. In deze context is de pronk belangrijker dan het product; marketingafdelingen die belast zijn met het management van merkidentiteiten, zijn hun werk maar gaan zien als iets dat niet meer op één lijn ligt met de productie in de fabriek, maar dat regelrecht concurreert. ‘Producten worden gemaakt in de fabriek’ zegt Walter Landor, directeur van het merkbureau Landor, ‘maar merken worden gemaakt in het hoofd van de mensen.”

Klein, N. (2004) No Logo

De wereld waarin we leven is groter dan de aarde waarop we sterven…

Het kapitalisme, de verzakelijking en vervreemding die leiden tot de een algemene leegheid van de mensheid.

De drang naar de ‘algehele beheersing,’
De mens heeft een innerlijke drang naar ‘beheersing’ in de breedste zin van het woord. Deze beheersingsdrang komt voort uit een overlevingsdrang. Je kunt jezelf veilig stellen als je de omgeving overziet. Het averechtse effect van de drang naar het ideaal wat we vinden in de ‘algehele beheersing’ brengt ons paradoxaal genoeg steeds verder weg van de essentiële basiselementen van het leven.

We zijn in ons werk geworden tot slechts een verlengstuk van geautomatiseerde processen. We eten producten uit pakjes, maar het productieproces ontgaat ons. We vinden ons geluk door in de meute op zaterdag door het winkelhart van de stad te lopen om hobby-activiteit nummer één uit te voeren: shoppen.

Meer en meer raken we verdwaald in een media-informatiemaatschappij. Sneller dan ooit komt nieuws vanuit een steeds kleiner wordende wereld tot ons. We kunnen al deze informatie niet opnemen, wat resulteert in een steeds oppervlakkigere opname van nieuws. Hetgeen wat tot ons komt via de media wordt niet bepaald door inhoud, maar door de kijkcijfers. We verliezen de kritische blik op de wereld. We worden binnen deze media-informatiemaatschappij geleefd en geleid en kunnen enkel en alleen nog maar genieten van het kopen en (passief) vermaakt worden. Het volk wordt samengeperst binnen vernauwende commerciële darmwanden, wat resulteert in een enorme eenheidsworst die we ‘de mensheid’ noemen.

De mensheid ontwikkelt zich verder tot deze grote massaworst, terwijl onze wortels langzaam afsterven. Waarde wordt gehecht aan het logo op een borstzakje. Binnen de huidige ogenschijnlijk veilige omgeving zijn we de levensdrang verloren aan de drang naar winst en consumptie. Winst maken is gericht op de korte termijn en gevolgen voor latere generaties lijken er niet meer toe te doen. We zijn vervreemd van onze afkomst en kijken niet naar de toekomst. We leven in het hier en nu.
Het enige waar naar uitgekeken wordt door de huidige mens, is de datum waarop een volgende versie van een gadget uitkomt en wanneer de uitverkoop begint.

We leven in een democratie, maar het is de vraag of beleid daadwerkelijk geschreven wordt door volksvertegenwoordigers? Zijn deze politici niet slechts marionettenpoppen van de echte wereldleiders, de directeuren van de multinationals die direct (of indirect via lobbyisten) het beleid bepalen? Voor een dakkapel mag je een poging wagen in de bureaucratische molen, maar bouwprojecten die de menselijke maat ruim ontstijgen schieten als paddenstoelen uit de grond. De drang om de hoogte in te bouwen, zorgt ervoor dat we het contact met de aarde onder ons letterlijk verliezen.  De mensheid is geworden als de passieve kikker die niet uit de bak water springt, omdat het verwarmen van het water geleidelijk gaat… 

Voor mensen die de top niet kunnen bereiken lijkt een uitweg tot beheersing de virtuele wereld te zijn. De virtuele wereld vormt in werkelijkheid een grote katalysator binnen de alomvattende vicieuze cirkel van de vervreemding.

Minor 'Tentoonstelling en verpakking'

Moodborard, sketch-up, illustrator, kleurpotloden, plakband, foamboard waren mij binnen de opleiding nog niet bekend en het werken binnen een groep vanuit de strategie van een grafisch vormgever en ruimtelijk ontwerper spraken mij erg aan. Een goede samenwerking gefundeerd op brede motivatie heeft geresulteerd in een mooi eindproduct. Een impressie van de inrichting en aankondiging zijn hieronder te zien.

Subjectieve werkelijkheid

Ik wil mezelf nog niet labelen als een bepaald soort fotograaf, laat staan mezelf in een hokje te wurmen. Toch voelde ik aan alles tijdens dit project, dat de subjectieve benaderingswijze vanuit het gevoel nog niet helemaal in mijn straatje lag. Een uitdaging om lekker te experimenteren als poëet en te komen tot een dagboek. Hiernaast ook de opdracht om als essayist een portret te maken. Naar aanleiding van een krantenartikel besloten om een zakkenroller te portretteren. Onderstaande selectie geeft een impressie.

Portret van een zakkenroller:

Selectie van beelden uit mijn dagboek:

Objectieve werkelijkheid

Een beschrijving achteraf van een blok dat een halfjaar geleden plaats heeft gevonden levert niet de reflectie op. Vandaar slechts deze summiere beschrijving van mijn intentie, boodschap en uiteindelijke serie.
In deze opdracht heb ik gekeken naar een gebied van ongeveer 100 bij 100 meter in mijn eigen (nieuwe) woonwijk. De eentonigheid qua architectuur en de geslotenheid van de bewoners vielen mij op. Dit heb ik verbeeld in een serie van vijf fotowerken: